Omurga kırığı tanısı aldıktan sonraki süreç, sabır ve disiplin gerektiren bir yolculuğa benzer. Kemiklerin doğru kaynaması ve sinir sisteminin zarar görmesinin önlenmesi için günlük alışkanlıklarınızda dikkat etmeniz gereken hususlar vardır. Omurga kırığı iyileşme süresini etkileyen 5 maddeyi beyin, sinir ve omurga cerrahisi uzmanı Op.Dr.Caner SARIKAYA ile konuştuk.
- Hareket Kısıtlamalarına Harfiyen Uyun (BLT Kuralı)
İyileşmenin ilk aşamasında omurganın stabil kalması hayati önem taşır. Fizyoterapistlerin sıkça kullandığı “BLT” (Bending, Lifting, Twisting) kuralını unutmayın:
- Eğilmeyin (Bending): Belden öne doğru eğilmek kırık bölgesine aşırı yük bindirir.
- Ağırlık Kaldırmayın (Lifting): Genellikle 2-3 kilogramdan fazla ağırlık taşımak yasaktır.
- Burkulmayın/Dönmeyin (Twisting): Gövdenizi sabit tutup, bir yöne bakarken tüm vücudunuzla dönmeye özen gösterin.
- Korse Kullanımını İhmal Etmeyin
Doktorunuzun önerdiği korse (ortez), sadece bir destek değil, omurganızın “dış iskeletidir”.
- Korseyi tam olarak belirtilen süre boyunca (genellikle 4-6 hafta) takın.
- Korse, kırığın üzerindeki yükü hafifleterek kemiklerin yanlış pozisyonda kaynamasını (kamburluk oluşumunu) engeller.
- Kemik Dostu Beslenme
Vücudunuzun yeni kemik dokusu inşa etmesi için hammaddeye ihtiyacı vardır.
- Kalsiyum ve D Vitamini: Süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler ve doktor kontrolünde vitamin takviyesi iyileşmeyi hızlandırır.
- Protein: Doku onarımı için yeterli protein aldığınızdan emin olun.
- Su Tüketimi: Disklerin sağlığı ve metabolizmanın hızı için günde en az 2 litre su tüketin.
- Sigaradan Uzak Durun
Sigara, kemik iyileşmesinin en büyük düşmanıdır. Nikotin, kan damarlarını daraltarak kırık bölgesine giden oksijen ve besin miktarını azaltır. Araştırmalar, sigara içen hastalarda “kaynamama” riski içmeyenlere oranla daha çok yüksek olduğunu göstermektedir.
- Kademeli ve Kontrollü Fiziksel Aktivite
“Yatak istirahati” tamamen hareketsiz kalmak anlamına gelmemektedir. Uzun süre hareketsiz kalmak kan pıhtısı (emboli) riskini artırmaktadır. Uzun süre hareketsiz kalacak hastaların diz üstü varis çorabı kullanması önerilir. Doktor kontrolünde bazı hastalar kan sulandırıcı ilaç da başlanabilir.
Fiziksel aktivite yaparken, Omurga kırığı olan bir kişinin yürüyüp yürüyemeyeceği, kırığın omuriliğe zarar verip vermediğine ve omurganın “stabil” olup olmadığına bağlıdır. Eğer kırık sadece kemiğin ön kısmındaysa (çökme kırığı gibi) ve sinir kanalı korunmuşsa, kişi genellikle yürüyebilir; ancak bu durum kırığın tehlikesiz olduğu anlamına gelmez. Hareket etmek, stabil olmayan bir kırığın yerinden oynamasına ve geri dönüşü olmayan sinir hasarlarına yol açabilir. Bu nedenle, bir uzman onayı ve gerekli görüntülemeler (MR, BT) yapılmadan hastanın ayağa kaldırılması kesinlikle önerilmez.
- Doktorunuzun izin verdiği kısa mesafeli ev içi yürüyüşlerle başlayın.
- Kas kaybını önlemek için fizyoterapist eşliğinde, omurgayı yormayan hafif egzersizleri rutininize ekleyin. Unutmayın: Ağrı, vücudun dur ikazıdır.
Özet:
Omurga kırığı, ilk duyulduğunda korkutucu gelse de tıbbın sunduğu modern imkanlar ve doğru bir rehabilitasyon süreciyle aşılabilir bir engeldir. İyileşmenin anahtarı, mucizevi bir ilaç değil; doktorunuzun tavsiyelerine gösterdiğiniz sadakat, vücudunuza tanıdığınız zaman ve fiziksel disiplindir.
Unutmayın ki omurganız vücudunuzun taşıyıcı sütunudur. Ona bugün göstereceğiniz özen, gelecekteki hareket özgürlüğünüzün teminatıdır. İyileşme sürecini bir kısıtlanma dönemi olarak değil, vücudunuzu yeniden inşa ettiğiniz bir hazırlık evresi olarak görün.
Sağlıklı ve güçlü yarınlara…
